پنومونی افزایش حساسیتی:
Alveolar hypersensitivity که گاها Hypersensitivity pneumonitis یاExtrinsic allergic alveolitis نامیده می شود ،دلالت بر پاسخ بافت ریوی به آنتی ژن هایی دارد که این آنتی ژن ها ،ذرات ارگانیک وسیعی می باشند.این ذرات بقدری کوچک هستند که از طریق راههای هوائی به دیستال پارانشیم ریه نفوذ می کنند.
بیشتر این بیماری ها ،در اثر ذراتی ایجاد می شوند که همراه با شغل های خاصی هستند(مانند بیماری ریه کشاورز وبیماری ریه کبوتربازان و...).
یافته های CXRay مشابه هستند .
در فاز حاد وتحت حاد،HRCT، کدورت های ground glass (افزایش attenuation ریه که مارکینگ های برونکوواسکولر را محو نمی کند)،نمای موزائیک(نواحی ازافزایش وکاهش attenuation بافت ریه)،کدورت های ندولار سنتی لوبولاربا حدودغیرمشخص(ill defined ) ومیکروندول ممکن است نشان دهد.
دردم وبازدم عمیق، ممکن است lobular air trapping داشته باشیم.
درفازمزمن،فیبروزبینابینی ، تغییرات کیستیک ،tarction bronchiectasis وhoney combing تغییرات غالب هستندکه اغلب قواعد وقله ریه ها را درگیر نمی کند.
بیماری ریه کشاورز:
Farmers lung یا threshers lung درکسانی که در مزرعه کار می کنند وبا علف تازه،یونجه وگندم ودانه های کشاورزی تماس دارند {خصوصا در محیط های بسته}اتفاق می افتد.
این بیماری نمونه کلاسیک حالتهایی است که پنومونی افزایش حساسیتی نامیده می شود ودر بالا توضیح داده شد.
نشانه های کلینیکی ویافته های رادیوگرافی متکی بر مرحله بیماری دارد.
در فاز حاد ، یافته های ادم ریوی دیده می شودکه اغلب برروی یک زمینه ندولار ظریف که درقاعده ها ومرکزریه هستند سوار می شود.
ناف ریه ها گاها ضخیم شده ومارژین آنها غیر مشخص می شود.
اگر بیمار،محیط تماس با این موادرا ترک کند نشانه های کلینیکی ورادیوگرافی در عرض 6تا8 هفته بتدریج پسرفت می کندبطوری که ضایعات رادیوگرافی بطور نامنظم،حالت patchy وmottled پیدا کرده واغلب تشدید نقش اینترستیشیل ریه ها، که از ناف به اطراف کشیده می شود دیده می شود.درنهایت این فرم اینترستیشل ریوی ممکن است کاملا بهبود یابد.
در فاز مزمن ،شواهد آمفیزم ریه وفیبروز بینابینی دیده می شود.
آسم:
نشانه های آسم ضرورتا بمعنای تشخیص آسم نمی باشد.ویزینگ خصوصا ممکن است در حالتهایی غیر از آسم هم دیده شود.تشخیص افتراقی های آسم:
· بیماری راههای هوائی فوقانی
· رینیت وسینوزیت آلرژیک
· انسداد راههای هوائی بزرگ
· جسم خارجی در تراشه یا برونش
· دیسفانکشن طناب های صوتی
· رینگ های عروقی یا وب های لارنکس
· لارنگوتراکئومالاسی، تنگی تراشه یا bronchostenosis
· لنف نودهای بزرگ یا تومور
· انسداد راههای هوائی کوچک
· برونشیولیت ویرال
· سیستیک فیبروزیس
· برونکوپولموناری دیسپلازیا
· بیماری قلب
· علل دیگر{ شامل سرفه عود کننده بدلیلی غیر از آسم ،آسپیراسیون ناشی از دیس فانکشن مکانیکال بلع یا ریفلاکس گاستروازوفاژیال}
CXray یا روش های تصویر برداری دیگر، ممکن است جهت رد سایر علل ، مانندمواد خارجی آسپیره شده؛رینگ تراشه، پنومونی ویا CHF مفید باشد.
گرچه CXray نمی تواند دلالت بر تشخیص داشته باشد ویا تشخیص را رد کند.
در20% بیمارانی که با حمله حاد آسمی ویا تشدید حملات COPD مراجعه می کنند CXRay می تواند یافته هایی نشان دهد که management بیمار را تغییر دهد.
دربیمارانی که کمیلیکاسیون ندارند CXRay در تغییر management بیمارکمک کمتری می کند.
CXRay ممکن است افزایش مارکینگ های ریه،پرهوائی وآتلکتازی نشان دهد.
آمفیزم یافته غالب در بیماران آسمی غیر سیگاری نمی باشدحتی در افرادی که فرم های شدید آنرا دارند.
در سی تی اسکن یافته های زیردر بیماران آسمی دیده می شود:
1. ضخیم بودن دیواره برونش ها(82%)
2. کاهش attenuation ریه ها(31%)
3. برونشکتازی عمدتا برونش های دیستال وساب سگمنتال(5/28%)
اندیکاسیون های تهیه CXRay در بیماران آسمی:
1. تشخیص اولیه آسم
2. نقش کمی درمواردی که حملات آسم شعله ور می شود داردچون:
· یافته های غیر عادی فقط در5% آنها دیده می شود.
· ولی یافته های غیر عادی در 34% موارد دیده می شود اگر بهبودی در 12 ساعت اتفاق نیافتد.
3. Status asthmaticus یا عدم بهبود آسم حاد
4. جهت رد سایر تشخیص ها نظیر CHF وپنومونی
5. جهت رد عوارض نظیر پنوموتوراکس وپنومومدیاستن
یافته های CXRay:
1. افزایش مارکینگ دیواره برونش ها(کاراکتریستینگ ترین یافته)
2. صاف شدن دیافراگم ها
3. hyperinflation(بطور متغییر وجود دارد)
4. انفیلتراسیون patchyناشی از آتلکتازی(بطور متغییر وجود دارد).
این یافته ها نیز ممکن است در اثر عوارض دیده شود:
· پهن شدن مدیاستن(بیش از 6تا8 سانتی متر) ناشی از دیسکسیون آئورت
· پنومومدیاستن ناشی از پارگی مری
· Silhouette sign ناشی از انفیلتراسیون، وجود مایع یا هوا
· Air bronchogram ناشی از consolidation ویا آتلکتازی
· کلاپس لوبار بدلیل انسداد برونکیال
· بزرگ بودن ناف ریه ها
· Straight pulmonary lines
· انفیلتراسیون های ریوی
· ادم ریوی
علل آدنوپاتی هیلار در بیماران آسمی:
1. آدنوپاتی هیلاریکطرفه {نئوپلاسم،سل اولیه،سارکوئیدوز در 8% موارد،عفونت قارچی اولیه ریه}
2. آدنوپاتی هیلار دوطرفه{سارکوئیدوز،لنفوم ، موارد مثبت کاذب مانند فیلم بازدمی وهایپرتنشن پولمونری}
انواع انفیلتراسیون ریه در بیماران آسمی:
1. انفیلتراسیون رتیکولر
2. دانسیته های ندولار شامل دانسیته های کوچک وگرد مجزا
3. دانسیته های میلیری
4. خطوط کرلی
علل straight pulmonary lines درCXRay آسمی ها:
1. خطوط عمودی {پنوموتوراکس،آرتیفکت وچین پوستی}
2. خطوط افقی{سطح مایع-هوا شامل آبسه ریه وکیست ، هیدروپنوموتوراکس {
Allergic bronchopulmonary aspergillosis(ABPA):
یک واکنش افزایش حساسیتی وابسته به ایمونوگلبولین E نسبت به کلونیزاسیون را ههای هوائی توسط آسپرژیلوس است که عمدتا در بیماران آسمی دیده می شود.
برونشکتازی مرکزی hall mark برای ABPA است.
روش تصویر برداری جدید جهت تشخیص آسم:
به تازگی رادیولوپیست ها روش جدیدی را کشف کردند که در آن ریه بیماران آسمی بررسی می شود.
در این روش از گاز بی اثرهلیوم-3 پولاریزه استفاده می شود.بیمار این گاز را استنشاق می کند واز ریه بعمل می آید.MRI های وی
تصاویر بعمل آمده، نشان می دهد که کدام قسمت از را ههای هوائی وی، انسداد دارند وکدام نواحی باز هستند.
نواحی تیره درتصویر، دلیل بر مکانهایی است که گاز نمی تواند بداخل آنها نفوذ کند وانسداد دارند.
این روش می توانددر درمان بوسیله برونکودیلاتورها واثرات آنها وتحقیقات بعدی کمک کند.
دکتر سید مرتضی سید جوادین
Email:seyedjavadin@yahoo.com
